một đám cưới nam cao

Tuy nhiên áo vest dài thường thích hợp với nam giới cao, gầy hoặc cao, chuẩn. tùy theo sở thích và chủ đề của đám cưới. Nếu bạn là một chú rể có tính cách hài hước, năng động thì nên tận dụng ưu điểm của gam màu nóng như cam, đỏ, tím, xanh để tôn lên vẻ Hệ thống Nhà Hàng Tiệc Cưới Hoa Viên Nam Bộ với quy mô 3 nhà hàng gần nhau tọa lạc trên trục đường Hòa Bình gần Trung tâm Văn Hóa Ðầm Sen, với diện tích trên 10.000 m2 bao gồm 11 sảnh tiệc cao cấp được xây dựng mới và trang trí sang trọng, ấn tượng. Ðặc biệt Hoa Thù lao hát đám cưới là một phần giúp các nghệ sĩ hài xây nhà, tậu xe và có cuộc sống sung túc nên họ không ngại ngần nhận show. chọn trang trí theo phong cách truyền thống của Sài Gòn xưa cùng với nét đặc trưng của người Nam Bộ cho đám cưới của mình. 10/10/2022 11:06. Đám cưới Đông Nhi - Ông Cao Thắng là một trong những sự kiện được quan tâm nhất trong năm 2019. Độ chịu chi của cặp đôi cho lễ cưới thế kỉ khiến người hâm mộ không khỏi trầm trồ, kinh ngạc. Cụ thể, cả hai "bao thầu" toàn bộ chi phí đi lại, nghỉ ngơi cũng Ảnh: Trái Cây Rồng Phụng Đầu Rồng Phía dưới - Giá bán 1,400,000/ Cặp. Ảnh: Trái Cây Rồng Phụng Đầu Rồng Phía Trên - Giá bán 1,500,000/ Cặp. Một số mẫu mâm rồng phụng đẹp tại Áo Dài Tài Lộc- Giá bán 1.100,000/ Quả. Bên cạnh các mẫu có sẵn, Áo Dài Tài Lộc cũng Mỗi chàng có sở thích và tính cách khác nhau vì vậy hãy cùng chúng tôi lựa chọn giày nam đi đám cưới hoàn hảo nhất. Điều đầu tiên các chàng nên cân nhắc là chọn một đôi giày đúng size để có thể sử dụng thoải mái. Những đôi giày đám cưới thường có chất da độ Vay Tiền Nhanh Ggads. Tài liệu "Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao" có mã là 449619, file định dạng doc, có 8 trang, dung lượng file 75 kb. Tài liệu thuộc chuyên mục Tài liệu phổ thông > Ngữ văn > Ngữ Văn Lớp 11. Tài liệu thuộc loại ĐồngNội dung Truyện ngắn Một Đám cưới Nam CaoTrước khi tải bạn có thể xem qua phần preview bên dưới. Hệ thống tự động lấy ngẫu nhiên 20% các trang trong tài liệu Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao để tạo dạng ảnh để hiện thị ra. Ảnh hiển thị dưới dạng slide nên bạn thực hiện chuyển slide để xem hết các lưu ý là do hiển thị ngẫu nhiên nên có thể thấy ngắt quãng một số trang, nhưng trong nội dung file tải về sẽ đầy đủ 8 trang. Chúng tôi khuyễn khích bạn nên xem kỹ phần preview này để chắc chắn đây là tài liệu bạn cần preview Truyện ngắn Một Đám cưới Nam CaoNếu bạn đang xem trên máy tính thì bạn có thể click vào phần ảnh nhỏ phía bên dưới hoặc cũng có thể click vào mũi bên sang trái, sang phải để chuyển nội dung sử dụng điện thoại thì bạn chỉ việc dùng ngón tay gạt sang trái, sang phải để chuyển nội dung slide. Click vào nút bên dưới để xem qua nội dung tài liệu Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao sử dụng font chữ gì?File sử dụng loại font chữ cơ bản và thông dụng nhất Unicode hoặc là TCVN3. Nếu là font Unicode thì thường máy tính của bạn đã có đủ bộ font này nên bạn sẽ xem được bình thường. Kiểu chữ hay sử dụng của loại font này là Times New Roman. Nếu tài liệu Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao sử dụng font chữ TCVN3, khi bạn mở lên mà thấy lỗi chữ thì chứng tỏ máy bạn thiếu font chữ này. Bạn thực hiện tải font chữ về máy để đọc được nội thống cung cấp cho bạn bộ cài cập nhật gần như tất cả các font chữ cần thiết, bạn thực hiện tải về và cài đặt theo hướng dẫn rất đơn giản. Link tải bộ cài này ngay phía bên phải nếu bạn sử dụng máy tính hoặc phía dưới nội dung này nếu bạn sử dụng điện thoại. Bạn có thể chuyển font chữ từ Unicode sang TCVN3 hoặc ngược lại bằng cách copy toàn bộ nội dung trong file Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao vào bộ nhớ đệm và sử dụng chức năng chuyển mã của phần mềm gõ tiếng việt Unikey. Từ khóa và cách tìm các tài liệu liên quan đến Truyện ngắn Một Đám cưới Nam CaoTrên Kho Tri Thức Số, với mỗi từ khóa, chủ đề bạn có thể tìm được rất nhiều tài liệu. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn sau đây để tìm được tài liệu phù hợp nhất với bạn. Hệ thống đưa ra gợi ý những từ khóa cho kết quả nhiều nhất là Truyện ngắn Một Đám, hoặc là Truyện ngắn Một Đám tìm được nội dung có tiêu đề chính xác nhất bạn có thể sử dụng Truyện ngắn Một Đám cưới có thể gõ có dấu hoặc không dấu như Truyen ngan Mot Dam, Truyen ngan Mot Dam cuoi, Truyen ngan Mot Dam cuoi Nam, đều cho ra kết quả chính xác. Truyện ngắn Một Đám cưới Truyện ngắn Truyện ngắn Một Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Nam cưới Một Cao Đám ngắn Truyện ngắn Truyện ngắn Một Đám Truyện Một Đám cưới Nam Các chức năng trên hệ thống được hướng dẫn đầy đủ và chi tiết nhất qua các video. Bạn click vào nút bên dưới để xem. Có thể tài liệu Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao sử dụng nhiều loại font chữ mà máy tính bạn chưa có. Bạn click vào nút bên dưới để tải chương trình cài đặt bộ font chữ đầy đủ nhất cho bạn. Nếu phần nội dung, hình ảnh ,... trong tài liệu Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao có liên quan đến vi phạm bản quyền, bạn vui lòng click bên dưới báo cho chúng tôi biết. Gợi ý liên quan "Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao" Click xem thêm tài liệu gần giống Chuyên mục chứa tài liệu "Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Cao" Tài liệu vừa xem Truyện ngắn Một Đám Truyện ngắn Một Đám cưới Nam Truyện ngắn Một Truyện ngắn Một Đám cưới Truyện ngắn Vanvn- Nhân kỷ niệm 70 năm ngày mất nhà văn Nam Cao – Cái truyện sẽ làm cho Nam Cao rất nổi tiếng, thậm chí làm nên thương hiệu Nam Cao sau này, đó là Chí Phèo, viết năm 1941, mang tên Cái lò gạch cũ, khi tác giả 26 tuổi. Cái lò gạch cũ nằm trong một chùm truyện gửi đến Nhà xuất bản Đời Mới, suýt bị bỏ quên trong bồ rác, may được Vũ Bằng moi ra, đọc từ dòng đầu đã thấy lạ, liền đọc luôn một hơi, rồi quyết định cho đưa nhà in, với cái tên mới là Đôi lứa xứng đôi, kèm một lời tựa của Lê Văn Trương; một lời tựa rất ngắn mà nói rất hay, rất trúng đặc sắc của tác giả. Thế nhưng từ khởi đầu may trong rủi ấy, hành trình viết của Nam Cao vẫn rất lận đận, dẫu nhiều chục truyện ngắn vẫn lần lượt được in trên Tiểu thuyết thứ Bảy và Trung Bắc chủ nhật. Xen với truyện ngắn là một số truyện dài như Ngày lụt, Cái bát, Cái miếu, Một đời người phải bán đứt bản quyền cho các nhà xuất bản để sớm có tiền, mà vẫn không được in, rồi đành để mất. Chỉ riêng Truyện người hàng xóm là được đăng tải trên Trung Bắc chủ nhật từ tháng Tư đến tháng Chín – 1944. Còn tiểu thuyết Sống mòn “viết xong tại Đại Hoàng ngày như được ghi ở cuối sách, thì đương nhiên là không thể in; rất có thể cũng sẽ chung số phận với các tiểu thuyết khác nếu không được Tô Hoài giữ hộ và mang theo trong ba lô lên Việt Bắc; rồi phải chờ đến 1956, sau khi Nam Cao mất 5 năm mới được in ở Nhà xuất bản Văn Nghệ. Bốn nhà văn, nhà báo Tô Hoài, Xuân Thủy, Nam Cao – Báo Cứu Quốc thứ nhất, thứ hai và thứ tư từ trái qua và Nguyễn Huy Tưởng – Báo Văn Nghệ. Ảnh Trần Văn Lưu Một đời văn có thể xem là lặng lẽ, chưa lúc nào tự thỏa mãn và yên tâm, hoặc tự tin về mình – một tâm thế viết rất khác với nhiều bạn văn cùng thời, không kể Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng mà ngay cả với Tô Hoài – người kém ông 5 tuổi, nhưng vào nghề lại may mắn hơn ông. Bằng chứng là Nam Cao không có tên trong bộ sách Nhà văn hiện đại, gồm 79 người, của Vũ Ngọc Phan. Bằng chứng là trong Bản tự thuật Nam Cao gửi Ban tổ chức của Hội Văn nghệ Việt Nam năm 1950 có một dòng “… trước 1945 không xuất bản được tác phẩm nào đáng kể”. Rồi sau đó chỉ hơn một năm là chuyến đi công tác vào vùng hậu địch Liên khu Ba, trong Đoàn cán bộ Thuế nông nghiệp, bị địch phục kích; cả mấy người cùng bị bắn và dồn vào một cái hố chôn chung; phải 46 năm sau thi hài mới được đưa về làng quê Đại Hoàng – một tên làng đã vào văn Nam Cao mà trở nên nổi tiếng làng Vũ Đại. Như vậy, nói Nam Cao là nói một số lượng trang viết không nhiều, so với các bạn viết trước và đồng thời với ông… Cái đã được in gồm khoảng ngót 60 truyện ngắn đăng tải trên báo, một số trong đó được gom vào hai tập trước 1945, là Đôi lứa xứng đôi Nxb Đời Mới; 1941, Nửa đêm Nxb Cộng Lực; 1943; và sau 1945 là Cười Nxb Minh Đức; 1946; 8 truyện viết cho thiếu nhi nay chỉ mới sưu tầm được 3; một truyện dài chỉ mới được đăng tải trên báo trước 1945; dăm truyện ngắn cùng trên một chục bút ký, nhật ký, ghi chép viết sau 1945. Cho đến ngày hy sinh, có thể nói Nam Cao chưa được hưởng những gì gọi là hào quang, hoặc vinh quang của nghề. Phải sau khi qua đời, với bài Điếu văn của Nguyễn Huy Tưởng đọc trong Lễ truy điệu ngày ở Việt Bắc; và bài Nam Cao của Nguyễn Đình Thi viết tháng đăng trên Tạp chí Văn Nghệ; rồi tiếp đó là hai hồi ký của Tô Hoài in trên báo Văn Nghệ – năm 1956 thì tổn thất về Nam Cao mới thật sự thấm thía không chỉ trong giới nghề nghiệp mà là cả công chúng đông đảo. Cũng từ đây, qua Sống mòn lần đầu được in, năm 1956, qua Chí Phèo – sau lần in thứ hai năm 1957, và nhiều chục truyện ngắn trên các báo lần đầu được sưu tầm và gom lại trong hai tập Truyện ngắn Nam Cao hóa; 1960 và Một đám cưới Nxb Văn học; 1963 thì giới nghiên cứu, phê bình và bạn đọc rộng rãi mới có cơ hội nhận diện một gương mặt tác gia văn học xuất sắc trong giòng văn học hiện thực trước 1945. Một tác gia thực sự có gương mặt riêng, để không những không bị khuất trong bóng rợp của những người đi trước, mà còn tự mình xác lập một vị thế mới; vị thế, theo tôi – đó là sự tiếp tục đưa lên đỉnh cao và kết thúc vẻ vang trào lưu văn học hiện thực 1930-1945. *** Giá trị Nam Cao được khẳng định trước hết qua những truyện ngắn viết về làng quê Việt Nam những năm tiền cách mạng qua một nghệ thuật viết không hề lặp lại dấu ấn của tất cả những bậc tiền bối, gồm không chỉ các tác gia của Tự Lực văn đoàn như Khái Hưng, Nhất Linh, Thạch Lam, mà cả những tên tuổi lớn của trào lưu hiện thực như Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Nguyên Hồng. Đúng như lời một nhân vật của chính tác giả Cái nghề văn kỵ nhất là thấy người ta ăn khoai cũng vác mai đi đào. Tựa như trong văn học Nga phải vạch ra một lối đi mới sau các đại thụ tỏa bóng rợp cuối thế kỷ XIX như Ngay từ những truyện đầu tay Nam Cao đã rất có ý thức đem lại một nhận thức mới về người nông dân Việt trong bối cảnh làng quê đang trong một quá trình băng hoại theo hai hướng bần cùng hóa và tha hóa, nhưng tự trong căn rễ vẫn bảo lưu một giòng chảy làm nên gương mặt văn hóa, phong tục, đạo lý dân tộc trên cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Mỗi truyện ngắn Nam Cao như Một đám cưới, Một bữa no, Lão Hạc, Dì Hảo, Tư cách mõ, Mua danh, Đòn chồng, Rửa hờn, Rình trộm…, không chỉ là một lát cắt tươi rói của cuộc sống mà còn là những chạm khắc rất ấn tượng về những chân dung người làm nên gương mặt dân tộc một thời, thời đứng trước hai chuyển động lớn – đó là sự bần cùng hóa với những cái chết, chủ yếu là chết đói như một tiên báo cho thảm cảnh hai triệu người chết trong năm Ất Dậu; và mặt khác, là một khát vọng thoát ra khỏi mọi bủa vây dầy đặc của một sự sống đang trong… chết mòn “chết mà chưa làm gì cả; chết mà chưa sống”. Trên hành trình thâm nhập sâu vào những thảm trạng của bần cùng hóa, có một nhánh rẽ là sự tha hóa, với nạn nhân hoặc tội nhân tiêu biểu là nhân vật Chí Phèo. Đó là cái tên rồi sẽ đưa Nam Cao lên tầm cao một phát hiện mang tầm vóc thế kỷ, tựa như của Lỗ Tấn, tựa như Xuân tóc đỏ của Vũ Trọng Phụng. Quả hiếm, hoặc chưa có một nhân vật nào trong văn học Việt hiện đại có được một sự sống bền lâu và lan rộng như nhân vật này của Nam Cao, do sự kết hợp tính độc đáo và tính phổ quát trên tất cả các phương diện của sự miêu tả; do cái cá biệt và cái phổ biến của hình tượng là đạt tới độ tuyệt vời viên mãn; do cái sức nhìn sâu và rọi xa của một nhà hiện thực lớn; và do một cảm quan nhân đạo kết nối được những gì trái ngược mà làm nên các nghịch lý và nghịch cảnh của đời. Gắn với số phận người nông dân còn là cảnh ngộ của người trí thức nghèo – những nhà văn nghèo, những anh giáo khổ, trong một sự sống… mòn, và những kiếp đời… thừa. Khác với nhiều bạn văn, Nam Cao viết tiểu thuyết cứ như là viết tự truyện. Nhưng sau tất cả những Thứ, Điền, Hộ…, hoặc những gã, hắn, y… đó là sự khái quát chân dung một lớp trí thức có gốc rễ nông thôn, luôn mang khát vọng tìm đến một sự sống tinh thần có ý nghĩa; nhưng cuối cùng vẫn bị “áo cơm ghì sát đất”, càng dẫy dụa càng bị lún sâu hơn vào trạng thái… chết mòn; nó là một phát hiện rất kỳ thú của Nam Cao, in rất đậm một cảm quan mới về hiện thực ở Nam Cao. Và, như vậy là, với mở đầu bằng tập truyện Chí Phèo, và kết thúc bằng tiểu thuyết Sống mòn; chỉ trên dưới 5 năm – Nam Cao đã tạo ra được một thế giới riêng, in đậm một cảm quan mới về hiện thực, khác với tất cả các bậc tiền bối trên cả hai giòng lãng mạn và hiện thực. Riêng đối với tiểu thuyết, thì Sống mòn, quả đã làm được một cuộc cách tân thật ngoạn mục, nếu nhìn ngược về trước chỉ khoảng 20 năm với Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách – người khai mạc nền văn xuôi hiện đại. Một bút pháp tự sự độc đáo. Một chủ nghĩa hiện thực tâm lý nghiêm ngặt. Một cảm quan hiện thực nhìn từ bề sâu, bề trong. Một khát vọng nhân văn được chiêm nghiệm và đúc rút từ chính bản thân. Một khả năng khám phá và dự báo. Một cách khái quát giầu sức chứa và sức mở… Tất cả đã đem lại cho thiên tiểu thuyết may mắn còn sót lại và cũng là có một không hai này những giá trị có thể nói là ổn định, là trường tồn. Đây là cuốn tiểu thuyết không có cốt, không có truyện, không có gay cấn và ly kỳ; bối cảnh truyện chỉ là sinh hoạt của mấy nhà giáo dạy tư, nhưng sao lại có sức gắn đến thế với cả cuộc đời rộng lớn; cái tiếng thì thầm của tác phẩm lại có sức ám ảnh đến thế đối với nhiều lớp người trong hành trình cuộc đời giữa bao thăng trầm của lịch sử. Cuốn tiểu thuyết tự tách ra một lối riêng, giữa bao nhiêu kiểu dạng giống nhau hoặc khác nhau, từ văn xuôi lãng mạn sang văn xuôi tả chân – xã hội; và trong khi trung thành đến từng chi tiết của đời riêng và tràn ngập những chuyện đời tư, trong khi hội nhập được hai mặt tương phản của sống và chết, của sự sống và cái chết trong một định nghĩa mòn lại nói được bao điều vừa tủn mủn vừa lớn lao của nhân thế. *** Để nói về đóng góp của Nam Cao, tôi muốn gom lại trong một vài nghịch lý. Trước 1945, gần như Nam Cao không viết gì khác ngoài bản thân mình, và làng quê mình. Tất cả những Thứ, Điền, Hộ, rồi những gã, hắn, y được Nam Cao đưa vào truyện như là tự truyện của mình, như là tấm gương của chính đời mình. Thế mà rồi không chỉ một lớp người một thời có thể vận vào mình, mà cho đến hôm nay, không biết bao tầng lớp, bao thế hệ có chung tên gọi tri thức, vẫn cứ thấy bóng dáng mình trên từng trang văn Nam Cao, trong bươn chải, vật lộn để chống đói, để khỏi chết đói, và để thoát… mòn. Nam Cao không viết gì khác ngoài cái làng Vũ Đại quê ông. Nhưng rồi ra, dường như tất cả những cái làng quê Việt Nam tiền Cách mạng đều được thu nhỏ vào đấy, với sự lưu cữu, sự xếp lớp nhiều tầng các mặt tốt – xấu, vừa trái ngược nhau vừa bổ sung cho nhau. Những chuyện no đói và sống chết. Ma chay và cưới xin. Xó bếp và chốn đình trung. Mua danh và đi làm mõ… Rồi ăn và mặc. Làm lụng và sinh nhai. Chuyện con chó của Lão Hạc có tên cậu Vàng, lại chuyện người hẳn hoi có tên cái Cún con hoặc anh đĩ Chuột. Nhưng kỳ lạ thay, cho đến nay, cái tên làng Vũ Đại vẫn chưa chịu lùi hẳn vào quên lãng. Vũ Đại – không chỉ gợi một đơn vị làng với những ao chuôm, những lũy tre, vườn chuối, giàn trầu quen thuộc, mà còn là biểu tượng chung cho sự phong bế, trì trệ, nhếch nhác của bất cứ quần thể cư dân nào, cả nông thôn và thành thị. Rồi còn là Chí Phèo, và nói Chí Phèo không được quên Thị Nở, một “cặp đôi” gần như “hoàn hảo”. Chí Phèo là cư dân của làng Vũ Đại. Nhưng cho đến hôm nay Chí Phèo là của khắp nơi. Anh nông dân cố cùng Chí Phèo không có tuổi trong cái truyện ra mắt cách đây 75 năm, bây giờ thật là trường thọ, và cũng không còn là của riêng làng Vũ Đại. Chí Phèo trong truyện của Nam Cao chưa bao giờ ra tỉnh, nhưng biểu tượng Chí Phèo hôm nay có mặt ở mọi công sở, cơ quan, trường học, bệnh viện. Bởi lẽ anh ta đã trở thành đại diện cho cái phần bản năng, phần khùng điên, khuất tối ở con người. Chí Phèo, ấy còn là cả một ám ảnh cho không ít quần thể người, cho không biết bao người lương thiện. Những gì của Nam Cao, in dấu ấn Nam Cao, mang giọng điệu Nam Cao, thành sở hữu của Nam Cao đã được đón nhận ở tính phổ quát của nó, tính đại diện của nó; và ở nghịch lý này mang đầy đủ nhất giá trị văn học của tác phẩm, mang rõ nét nhất chất văn ở một tác giả. Nam Cao – chỉ bút danh ấy đủ nói với ta về sống mòn và chết mòn, về đời thừa và nước mắt, về giăng sáng và nửa đêm, về một bữa no và đòn chồng, về cười và điếu văn, về truyện tình và những chuyện không muốn viết, về những cánh hoa tàn và một cái mặt không chơi được1… Tóm lại, đó là cả một trữ lượng bên trong, một của kho dư đầy về con người và đất nước, về trí thức và nông dân, về nông thôn và thành thị, về người lớn và trẻ con, về đàn ông và đàn bà, về những người lành lặn và những kẻ dị dạng…, những vế vừa gắn bó, vừa như đối lập, thế nhưng bao giờ cũng tìm được sự hội tụ và hòa hợp ở văn ông. Có lẽ rõ hơn một số người viết khác, ở Nam Cao – đời sống và đời văn là gắn bó với nhau như hai mặt một tờ giấy mỏng, soi bên này mà thấy cả bên kia. Soi vào văn ông để thấy đời; và soi vào đời để nhận thêm các giá trị từ những trang văn im lặng. *** Từ trạng thái chết mòn của một thế hệ trí thức, và từ những cái chết thật vì đói hoặc vì khùng điên của người nông dân một vùng quê, Nam Cao đã đón nhận Cách mạng tháng Tám thật sự như một cuộc đổi đời. Nhà văn mảnh khảnh, cao gầy, dáng thư sinh, với bản tính rụt rè, ít khi nói to đã tham gia gần như đủ đầy tất cả những hoạt động xã hội của làng quê và của đoàn thể – từ là Chủ tịch xã, làm báo, viết tin, tham gia đoàn quân Nam tiến, rời quê ra Hà Nội, rồi lên Việt Bắc, ở rừng, làm báo Cứu quốc, về Hội văn nghệ, đi chiến dịch Biên giới, rồi vào vùng địch hậu Khu Ba. Ngót 6 năm cho một hành trình cùng nhân dân, từ nông thôn ra thành thị, từ miền xuôi lên miền núi, cùng bộ đội và dân công, với vũ khí vẫn chỉ là ngòi bút và trang viết – những trang viết gắng theo kịp những chuyển động muôn mặt của sự sống, và là một sự sống gắng được soi nhìn bằng một đôi mắt mới, nên rất sớm chuyển được vào đường ray cách mạng. Cách mạng, như chính một tên truyện của Nam Cao in trên Tiên phong số 18 9/1946, với dòng kết thúc “Cách mạng! Mày gây va chạm và chém giết, nhưng chính mày lại mở lối cho con người tiến lên hòa bình”. Sứ mệnh dựng xây, tạo nên cái mới từ trong lầm than, cũ nát của chế độ cũ luôn luôn là mục tiêu nhe nhắm của Nam Cao qua nhiều trang bút ký, nhật ký, ghi chép như Đường vô Nam, Người Việt mới, Bốn cây số cách một căn cứ địch, Ở rừng, Vài nét ghi qua vùng vừa giải phóng… Đồng thời là sự soi xét lại kỹ lưỡng con người mình trong đối chiếu với sự sống của quần chúng để loại bỏ dần những ủy mị, bi quan không dễ dứt bỏ ở một con người giàu sự sống nội tâm và cả nghĩ như Nam Cao. Và, khi ngòi bút đã là vũ khí thì đối tượng viết trước hết phải là cho số đông, những người còn chưa biết chữ hoặc đang thanh toán nạn mù chữ, cũng có nghĩa là phải hy sinh một phần nghệ thuật. Làm báo trong những ngày “ở rừng”, người duyệt bài đầu tiên của Nam Cao là chú giao thông người Thổ có tên Mộc. Bản thảo Chuyện biên giới viết xong ngay sau khi chiến dịch kết thúc, Nam Cao tự nguyện cắt bỏ từ hàng trăm trang còn dăm chục trang cho gọn gàng, dễ đọc. Viết, và viết – Nam Cao không ngại bất cứ mọi đặt hàng nào của đoàn thể. Viết sách địa lý phổ thông các nước châu Âu, châu Á, châu Phi. Viết bút ký Định mức và kịch Đóng góp phục vụ chính sách Tạm vay và Thuế nông nghiệp. Viết Hội nghị nói thẳng để phục vụ cho công tác tuyên truyền trong quân đội… Thế nhưng tận trong thâm sâu, Nam Cao vẫn nuôi mơ ước viết được một cái gì cho xứng với nghề nghiệp mình theo đuổi. Mơ ước ấy cũng đã một lần Nam Cao chạm được vào nó. Đó là mấy ngày Tết đầu 1948, nơi một làng Mán heo hút ở Vàng Kheo, để “cho đỡ nhớ”, Nam Cao viết xong rất nhanh truyện ngắn Tiên sư anh Tào Tháo. Cũng vẫn là chuyện mình, chuyện của anh nhà văn xưng “tôi” có tên Độ. Nhưng có khác với những Thứ, Điền, Hộ trước đây hoặc “ngày xưa”, Độ bây giờ có một “đôi mắt” mới để đối thoại một cách e dè, khiêm nhường, không chút lên giọng với một bạn văn rất quen thuộc của mình trước đây là văn sĩ Hoàng. Nhiều năm về sau, sau khi truyện được đăng trên Tạp chí Văn Nghệ số 3/1948 với tên mới là Đôi mắt, truyện này được giới nghiên cứu và giảng dạy văn học xem là một “tuyên ngôn nghệ thuật” của Nam Cao; dẫu với cái tạng quen thuộc của mình, ngay ở truyện này, theo tôi nghĩ, Nam Cao cũng không hề có ý định… tuyên ngôn với bất cứ ai. Trở lại những ngày đầu cách mạng, trong bề bộn bao nhiêu việc lớn, Nam Cao bỗng xuất hiện trong một truyện ngắn có tên Mò sâm banh được viết rất nhanh và in ngay trên Tiên Phong số 2 Đây là một trong số các kiệt tác truyện ngắn Nam Cao, ghi nhận một chuyển đổi rất mới của đề tài. Đó là truyện về một người nông dân đầu tiên xuất hiện trong bối cảnh… thành phố. Ở đó, trong vai đầu bếp cho một ông chủ Tây lẳng lặng, không lời bởi cả hai không có phiên dịch, anh ta đã đánh mất mạng sống của đứa con trai trong bể nước chỉ vì để rơi một chai sâm banh của chủ… Hơn hai năm sau là sự xuất hiện của Đôi mắt, cũng được viết rất nhanh, ghi nhận một chuyển đổi quan trọng trong quan niệm nghệ thuật. Và, sau Đôi mắt là một ấp ủ đến nung nấu cho một tiểu thuyết về chính làng quê Vũ Đại của mình, trên một bản thảo đã hai lần bị Nam Cao xé bỏ. Chính trong tâm thế đó mà có chuyến công tác “định mệnh” vào ngày 30 tháng khiến Chúng ta mất Nam Cao; như tên một bài viết thật cảm động của người bạn thân thiết nhất của ông – Tô Hoài. Thuộc trong số người viết văn sớm hy sinh cho Tổ quốc, và nếu chỉ tính thế hệ thành danh trước 1945 thì Nam Cao là người duy nhất, hy sinh ở tuổi đời 36, và tuổi nghề chỉ trên 10 năm. Mười năm – một sự nghiệp gắn nối hai giai đoạn trước và sau 1945; cả hai kết thành một phù điêu bất hủ trong lịch sử văn chương Việt hiện đại. GS PHONG LÊ Văn Nghệ số 49/2021 Xem thêm [Video] – Nhịp điệu mới’ của Ngày thơ Việt Nam lần thứ 21 Nồng ấm Lễ trao giải Cuộc thi viết Về nhà “Tiên học lễ, hậu học văn” – câu khẩu hiệu có cần phải bỏ? Nhìn lại 10 năm Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi danh “Bộ trưởng giải vây” Nguyễn Cơ Thạch Dần thức dậy thì trong nhà còn tối om om. êm tháng chạp, trời lâu sáng. Thật ra thì gà gáy đã lâu. Tiếng gà gáy xôn xao. Và óc Dần còn lưởng vưởng một ý nhớ mơ hồ, giống như khi người ta nhớ lại những chốn mình đã qua trong một giấc chiêm bao Dần chưa tỉnh hẳn ra, Dần đã thấy những tiếng gà gáy rất mong manh, rất xa xôi vẩn lên trong giấc ngủ nửa mê nửa tỉnh. Rồi thì Dần tỉnh hẳn. Có lẽ do một tiếng gáy cộc lốc của anh gà trụi trong chuồng gà nhà bên cạnh. Con gà đang ở thời kỳ tập gáy, tiếng gáy ngắn nhưng đã vang động lắm. ấy là một con gà có sức. Dần phác lại trong tưởng tượng cái hình dung lộc ngộc của nó, lấc cấc và vụng dại như một anh con trai mười sáu tuổi, đôi chân cao, cái cổ trần ngất nghểu, cái mào đỏ khè mới hơi nhu nhú, cái đuôi cụt ngủn. Anh chàng rất hay sang nhà nó tãi gio, tãi rác, khiến nó bực mình đã mấy lần toan vụt nhỏm dậy. Nó sờ soạng ra khỏi cái ổ rơm rồi đi thẳng ra ngoài. Bên ngoài mịt mù sương. Khí lạnh sắc như dao. Dần rùng mình và hắt hơi mấy cái luôn. Nó thấy cần phải động đậy ngay, cần phải làm ngay một việc gì cho nóng người đã rét mà lại còn đứng co ro thì chỉ càng tổ rét. Nó mải mốt vơ lấy cái chổi để quét sân, quét ngõ. Việc quét tước ấy chẳng sáng nào nó quên làm, dù sân nhà có bẩn hay không. Ấy là một thói quen cũng như cái thói quen dậy từ lúc hãy còn đêm. Nết chăm chỉ ấy, nó học được mấy năm đi đi ở từ năm chửa mười hai. Khi ấy, đầu nó còn để hai cái trái đào. Nó mới biết cầm vững cái chổi để quét nhà và thổi một niêu cơm con con không sống, không khê. Mẹ nó vốn nghèo từ trong trứng nghèo ra, nên hay liệu, hay lo. Thị nghĩ rằng Con mình đã lớn rồi, phải uốn nắn ngay đi nhà mình vườn ít, ruộng không, cửi vải cũng không, nghĩa là công việc chẳng có gì; nó ở nhà cũng chỉ chơi; để mặc nó lêu lổng chạy ra ngoài đường, đánh chắt, đánh ô, rồi nó hư thân; chi bằng cho nó đi ăn đi ở với người ta, để người ta bắt nó cất nhắc việc nọ, việc kia cho nó quen tay; có việc làm rồi mới biết việc mà làm, chỉ nhông nhổng chơi quen, đến lúc phải làm tất gờ guộng chân tay, chẳng đánh đổ cái này cũng đánh vỡ cái kia, cái thứ con gái mà cầm đến cái gầu không biết tát làm sao, đưa cho đám mạ không biết cấy thế nào, bảo ngồi lên khung cửi nhắc lấy cái thoi thì lúng ta lúng túng, là thứ con gái đáng cho hùm ăn thịt. Thị nhất định cho Dần đi ở để học cho quen công việc cửi vải, ruộng vườn, sau này độ cái thân ấy là cái lợi xa xôi. Nhưng lại còn cái lợi nhãn tiền nhà đỡ một miệng ăn. Nếu bớt được mỗi ngày vài lẻ gạo, thì ít ra các em Dần cũng được no hơn. Rồi có được đồng công nào cũng là hay. Mà chẳng được thì mỗi năm người ta cũng thí bỏ cho cái quần, cái áo. Bố mẹ, nếu chẳng được nhờ con thì cũng chẳng còn phải lo lắng gì vào thân đi ở. Nó ở cho nhà bà chánh Liễu. Nhà bà chánh dệt chín mười khung cửi. Bà thuê Dần, với hai con bé nữa, để chúng dọn vặt và trông nom ống suốt Năm đầu, công cả năm có một đồng, với một cái áo cánh vải to, một cái quần sồng, một cái thắt lưng. Nhưng nếu chịu khó và ngoan thì bà sẽ cho hơn. Còn cái sự ăn bà giao hẹn cả với người ta vì tính bà rất phân minh thì bà cũng không dám nói chắc rằng đói hay no; bởi vì tiếng rằng giàu, nhưng nhà bà cũng cơm chia sáng, mỗi người một lùm; trưa, ba lượt thật đầy; tối, củ khoai, củ ráy, bụng trẻ con, như vậy, thì có lẽ cũng không phải đói. Mẹ Dần cho như thế đã là hậu quá. Bởi vì thật ra, ở nhà Dần, Dần có được ăn ba bữa thế đâu? Mỗi ngày, chỉ bữa trưa. Mà hiếm họa lắm mới có bữa được mỗi người ba vực chặt. Thường thường là hai vực, hơn hai vực. Có khi một. Cũng có khi chẳng vực nào, phải ăn ráy, ăn khoai trừ bữa. Thế mà Dần chịu được, thì vào nhà bà chánh, cố nhiên là Dần chịu được, Dần sung sướng là khác nữa. Con người ta, có cơm vào là có da, có thịt ngay. Chẳng lâu đâu. Người mẹ nghĩ và mừng. Thị chắc chỉ vài, ba tháng sau, nếu Dần được một ngày rỗi rãi về chơi với các em, cả nhà sẽ ngạc nhiên thấy nó béo như con cun cút. Mà trắng, mà đẹp, mà lành lặn, ra phết cô con gái lắm!…Mơ ước hão! Bởi vì ít lâu nay, Dần có về thật, nhưng nó vẫn gầy như một cái que. Nó khóc hu hu. Nó đòi ở nhà với các em, muốn cho ăn thế nào thì cho, muốn bắt làm gì thì bắt, chỉ đừng bắt nó ở cho nhà bà chánh nữa. Cơm nhà giàu khó nuốt. Ăn của họ mà không làm lợi cho họ được thì họ làm cho đến phải mửa ra mà giả họ. Dần chân yếu tay mềm lắm. Nó thà nhịn đói mà ở cửa, ở nhà còn hơn. Mẹ Dần nhất định không nghe. Thương con thì để bụng. Nuông con thà giết con đi. Trẻ con đứa nào chả thích ở nhà với bố, với mẹ để chẳng người nào động đến thân? i ở cho nhà người ta, ăn cơm của người ta, lấy công của người ta, thì cố nhiên là phải làm cho đáng cơm, đáng công của người ta. Làm không được người ta thiệt thì người ta xót. Người ta xót thì người ta phải nói. Nói, mình nghe thì chớ, không nghe thì người ta phải chửi, phải đánh. Người ta đánh chửi cho là phúc nhà mình đấy, không đánh, không chửi, sao có nên thân người được? Thị bảo Dần “Mày có hư thì người ta mới đánh; đánh thế chứ đánh nữa tao cũng không thương chút nào; mày muốn sống, thì về nhà bà chánh mà ở, không về thì đi đâu mặc kệ! Tao không chứa, tao không lấy gì nuôi được mày…”.Hỡi ôi! Người mẹ rất đáng thương của Dần chết đến hôm nay đã quá một năm rồi. Nghĩ đến mẹ lúc nào, Dần cũng ngậm ngùi. Bởi vì bà nói thế, nhưng bà chẳng nghĩ thế đâu. Khi đã cố làm ra mặt hắt hủi để cho Dần chịu đi rồi, bà ôm mặt khóc hu hu. Bà bảo chồng rằng “Nghĩ đến con lúc nào thì thương con đứt ruột. Nhưng biết làm sao? Trời bắt tội mình nghèo. Nó ở nhà mình thì ăn cũng chẳng bao giờ được bữa no. ã đành ăn không no, nó cũng còn sướng hơn ở nhà bà chánh, được ăn no. Nhưng mình liệu có nuôi được nó suốt đời không? Rồi chỉ vài ba tuổi nữa, có ai thương đến nó, xin nó cho con nhà người ta, mình đừng gả hay sao? Về nhà chồng mà thổi cơm không chín, quét nhà chẳng nên thì liệu người ta có khỏi đào ông, bới cha không? Vả lại cái đời nó còn dài. Không bắt nó ép mình, ép xác cho quen, rồi khổ ngay vào chính cái thân của nó. Mình nghĩ đến nó nhiều chứ có phải bắt nó đi ở để hòng được lợi mỗi năm một vài đồng bạc công đâu?”.Bố Dần chẳng nói sao. Ông chỉ thở dài. Nhưng ông cũng ngơ ngẩn hàng ngày, hàng buổi như nhớ con lắm. Về sau, các em Dần lại kể với Dần như thế, nên Dần mới biết. Dần không muốn làm khổ cha mẹ nữa, nên khổ đến chết cũng đành cắn răng mà chịu, không dám khóc lóc đòi về. Lâu dần rồi nó cũng quen đi. Cái sự khổ thì bao giờ cũng thế thôi. Nhưng khi người ta đã nhất định chịu, thì khổ thế nào mà không chịu ở cho nhà bà chánh Liễu đúng hai năm. Nó mới về nhà từ dạo đầu giêng. Vụ mùa năm ngoái, mẹ Dần đi tả mấy cơn, rồi lại không chịu kiêng khem, cứ đi làm; mưa nắng nhiễm vào người – mà sức một người vừa mới ốm xong còn được bao nhiêu? – Thị phải lại một trận kịch liệt rồi thì chết. Thành thử nhà chỉ còn một bố, là đàn ông, với hai đứa trẻ con, vắt gỉ mũi chưa được sạch chúng nó chưa biết làm gì cả. Hai đứa áp với Dần, giá trời để cho chúng nên người thì bây giờ đã đứa thổi được nồi cơm, đứa quét được cái nhà; nhưng một năm xưa, hai đứa lên đậu cách nhau có vài ngày, rồi chết, cũng cách nhau có vài ngày. Bố Dần, cố đợi hết năm, đến nói với bà chánh Liễu xin cho con gái mình về. Dần ở nhà coi sóc các em, chăm mấy sào vườn bòn bán, nhặt nhạnh để cho bố đi làm. Bốn bố con lịu nhịu nuôi nhau. Con nhà nghèo thường sớm biết, sớm khôn. Dần mới mười lăm mà đã quán xuyến được mọi việc trong nhà, biết suy tính, biết liệu lo, chẳng kém gì một người nội trợ đã sành sỏi ông trời hình như không muốn cho bố con Dần ngóc đầu lên. Cuộc sống mỗi ngày một khó thêm. Gạo kém, thóc cao. Ngô, khoai cũng khó chuốc được mà ăn. Thậm chí đến hạt muối cũng sinh ra hiếm nốt mua một vài xu chẳng hàng nào chịu bán. ồng tiền thành ra rẻ quá. Công làm tuy có cao hơn, nhưng chẳng thấm vào đâu. Trước kia, mỗi người làm mỗi ngày hào rưỡi thì đã gần đủ cả nhà ăn; bây giờ mỗi ngày được ba hào, tiền gấp hai, nhưng nếu đem đong gạo thì chưa bằng một góc ngày xưa, thành thử một người ăn cũng hết. Ngày làm đã vậy, còn ngày nghỉ có phải ngày nào cũng có người thuê đâu? ã thế lại còn bão, lại còn lụt, rồi lụt chán, đến vụ chiêm lại giở trò đại hạn. Rồi những nhà giàu, chúng không thể chôn bạc giấy, nhất định để thóc mọc mầm trong nhà chứ không chịu bán. Gạo cứ mỗi ngày một giá. Không biết rồi làm gì ra tiền mà đong?Một đêm, sau khi đã than thở với con hết quá một trống canh rồi, bố Dần thở dài bảo con rằng– Cơ cực này, nếu còn ở nhà, rồi đến chết đói cả lũ mà thôi. Bây giờ mà còn thế, đến tháng hai, tháng ba này còn khổ đến đâu? Bố con mình có thân thì phải liệu dần đi. C ũng chẳng còn mấy ngày nữa mà đã Tết, thôi thì ta cũng cố mà chịu vậy qua giêng rồi sẽ tính.– Thầy bảo con tính thế nào? Nhà mình thì chỉ có cấp làm thuê. Thời vụ lại hết rồi. Qua giêng, con chắc mười ngày nghỉ, chưa chắc có một ngày có việc.– Ấy thế mình mới lại càng cần phải tính. Nếu có việc thì còn phải lo gì nữa? Chẳng được cơm thì cũng được cháo, miễn là không chết lả… Nhưng không có việc!… Cho nên tao định lên rừng một chuyến.– Eo ôi!– Việc gì mà “eo ôi?”. Bây giờ người ta đi như đi chợ. Nghe nói trên ấy làm ăn còn dễ. Làng ta, về cánh nhà ông trương Huấn đấy, họ đi tất cả bằng ấy anh em, mà anh nào về cũng có tiền.– Tiền rừng, bạc bể chả dễ nuốt được đâu. Vô phúc mà ngã nước một chuyến thì lại được!…– Thì chỉ đến chết là cùng, chứ gì? Còn hơn ngồi nhà mà chết đói. Thế mày bảo không liều thân đi như thế, thì còn xoay xấp gì để kiếm ra tiền được nữa, nào?Ồ mà đúng như vậy thật. Dần chẳng còn biết đáp sao được nữa. Nó đành lẳng lặng. Câu chuyện ngắt ra vài phút. Trong khi ấy, cả hai đều nghĩ ngợi. Dần bỗng hỏi– Cả chúng con cũng đi à?– Không. Tao hãy đi một mình trước, xem vội kêu lên– Chịu thôi! Chúng con chả dám ở nhà đâu. êm hôm có ba đứa trẻ ranh!…Nó sợ có nắm gạo hay củ ráy, củ khoai cũng không giữ được mà ăn. Nhưng thầy nó bảo– Tao đã liệu chỗ ấy rồi. Vườn đất với các em, tao sẽ nhờ chú Lữ trông nom. Bòn bán thế nào chả đủ cho hai đứa chúng nó ăn. Mà không đủ thì tao đến…Còn nó? Chắc thầy nó lại định cho nó đi ở cho nhà bà chánh Liễu hay nhà nào khác đấy. “Thì cũng được!…”. Dần nghĩ vậy. Cái thân nó, nào nó có cần gì? Nhưng nghĩ đến cảnh nhà tan tác mà buồn. Rồi đây bố một nơi, con một nẻo, chị em mỗi đứa nhờ vả một người… Nó đã sắp nói một lời gì để can cha, thì cha đã bảo– Còn mày thì tao cho người ta cưới xin khiến Dần thèn thẹn. Thành thử nó lại không tìm được câu gì để nói. Vẫn người bố nói– Thôi thì trước sau cũng một lần. Có rùi gắng cũng chẳng rùi gắng được bao nhiêu. Mắc cái người ta xin cưới mấy lần rồi. Tao khất mãi để cho hết tang bu mày đã; nhưng người ta nhất định xin lo trước. Chết cái con gái người ta cũng sắp cưới rồi nhà người ta cũng neo người; không cưới mày về thì ngay đứa sai vặt cũng không có nữa. Vả lại chỗ người ta với mình, không lẽ thế nào? Người ta ăn ở phải thì mình cũng phải ăn ở phải, thấy người ta nói mãi, tao cũng tức tối– Nể! Nể cái gì! Thầy cứ bảo rằng mẹ con chết đi rồi, hai em thì còn dại, chỉ có con hơi lớn một tí phải ở nhà để thổi cơm, nấu nước.– Thì tao vẫn bảo người ta thế. Nhưng người ta không chịu.– Không chịu là không chịu thế nào? Quyền còn ở mình…– Thì vẫn là quyền còn ở mình? Cho nên người ta có dám bắt mình đâu? Người ta chỉ cố nài. Người ta nói khó với mình. Tao thề với mày hai ba lần bà ấy không khóc với tao, tao chết! Rồi bà ấy lạy. Bà ấy bảo Thế này này, ông ạ ông cũng khổ, nhưng tôi còn khổ hơn ông, thầy cháu chết đi, tôi chỉ được có mình cháu là con trai, ông cố thương tôi…”. Như thế thì tao còn biết từ chối người ta thế nào cho tiện?Rồi thầy Dần nói nhỏ– Mắc cái lúc mẹ mày nằm xuống, nhà không còn một đồng xu nào, không còn vớ víu vào đâu được, tao đã nhận của người ta hai mươi đồng bạc cưới. Ý người ta định đưa tiền trước thế, rồi xin cưới ngay cuối năm, năm ngoái. Tao phải khất. Nhưng không lẽ khất lần người ta mãi? Người ta lại tưởng mình có ý lừa lọc gì người ta chăng. Hôm nọ người ta lại đến xin lần nữa. Họ xin đến tháng giêng… Nhưng từ giờ đến tháng giêng có là bao? ằng nào mày cũng phải đi, mà mày đi thì tao không làm thế nào vừa trông coi các em mày vừa đi làm được. Cho nên tao nhất định mang gửi chúng nó, rồi lên rừng một chuyến. Kiếm ăn được, tao sẽ đem chúng nó đi. ịnh thế, nên tao bảo người ta “Nếu bà nhất định lo, thì tôi cho lo ngay dạo trong năm”. Người ta có hỏi tao “Ông đã thương… trước nữa là thương cháu, sau nữa là thương tôi, mà rộng cho như thế, thật cũng là phúc nhà chúng tôi lắm lắm. Tình cảnh nhà tôi, chắc ông cũng chẳng còn lạ gì. Chúng ta cùng là cái chỗ nghèo hèn, thì con cái chúng ta lại làm bạn với nhau. Vậy ông định may vá cho cháu thế nào, ăn tiêu thế nào, thì ông cho chúng tôi biết để chúng tôi lo. Tao nghĩ nát ruột cũng không biết trả lời thế nào cho tiện. Vải giấy như vải giấy năm nay?… Xin ít thì không biết may gì. Chỉ một bộ quần áo cánh vải to cũng phải non ba chục. Mà xin nhiều thì mang tiếng; với lại người ta lấy gì mà đưa cho mình được? Vay công vay nợ lắm vào thì về sau lại chỉ khổ chúng mày. Tao phải bảo người ta muốn may cho mày thế nào thì may lấy, tao không dám nhận. Bà ta bảo “Ta với ta, chẳng nói gì ông cũng rõ cái lúc khó khăn thế này, mười nhà họa mới có một nhà có tiền mà may mặc, còn thì chỉ quần manh, áo vá, đeo dây, quấn rợ; chắc ở nhà ông thì cũng thế, mà nhà tôi thì cũng vậy. May quần chùng áo dài cho cháu, bất quá chỉ mặc một ngày cưới mà thôi, rồi cũng bằng để đấy, cảnh nhà chúng ta thì còn hội hè đình đám gì mà phải sắm quần chùng áo dài kia chứ?… Vậy ông đã dạy thế, thì tôi xin may cho cháu một bộ quần áo vải, quần áo cánh thôi, để cháu nó mặc đi làm ấy; còn hôm cưới, nếu cháu nó chưa có áo chùng, thì tôi xin đưa cái áo chùng của tôi cho nó mặc, cho nó qua cái ngày ấy, kẻo cháu nó là trẻ con nó lại tủi thân chăng. Rồi từ hôm sau mà đi lại cứ quần áo đụp, đem ra mà mặc. Cái áo dài lại cất đi. ấy, nhà có một mẹ, một con, chỉ một cái áo dài là đủ chán! Mẹ đi đâu mẹ mặc; con đi đâu con mặc. Việc may mặc cho cháu thế cũng là tàm tạm được. Còn ý ông định ăn uống thế nào, xin cho biết”. Người ta nói thế là có ý hỏi mình có cần cau rượu, tiền nong gì nữa hay không? Tao nghĩ cũng chẳng còn nên xin thêm nữa. Mình cất lấy hai chục đồng bạc của người ta, hơn một năm, có đến năm rưỡi trời rồi. Vả lại còn đang có trở bu mày, cũng nên làm vụng làm trộm, miễn là xong việc thì thôi. Vậy họ đương, anh em, tao nhất định chẳng bảo ai. ằng nhà trai cũng vậy. Bà ấy đã thú thật rằng phải biện năm, ba cỗ thế nào, về đằng họ nhà gái, thì xin biện; chứ đằng họ nhà bà ấy tịnh không mời người nào cả. Bởi việc phải lo thì lo, chứ thật ra một tí gì cũng vào công nợ cả. Công nợ lắm thì về sau chỉ chết chúng mày, chứ chết ai? Vì thế, nên tao bảo Bà ạ, dẫu rằng “Vui thì vui cả triều đình, chẳng vui, vui thể một mình vui chi?”. ằng nhà trai, bà còn không muốn bảo ai, thì đằng nhà gái bây giờ đang còn tang mẹ cháu, tôi cũng chẳng bảo ai sất cả. Vậy bà định ngày nào cứ một mình bà với chồng nó đến, tôi cũng chỉ cho hai em nó đưa nó về. Thế cũng xong. Ai cười đến hạng nhà chúng ta? Còn như sự tiền nong… đáng lẽ tôi chẳng nên xin thêm đồng nào nữa mới phải hồi mẹ cháu mất, tôi cất lấy hai chục đồng bạc của bà, là tôi phải nghĩ, nhưng phương ngôn dạy rằng giàu bán chó, khó bán con; tôi cũng còn đồng công, đồng nợ, tất cả độ mười đồng, kể cái sự bắt bà trả cả thì cũng không dám bắt, nhưng tôi xin thêm dăm đồng nữa để trang trải những chỗ tôi vay mượn để lo cho bu cháu, hồi bu cháu mất. Như thế cũng như là tiền của cháu, cháu bỏ ra để trả nghĩa cho bu cháu. Tôi không dám tơ hào gì vào đấy. Ấy là tao cũng nói dối bà ấy thế, chứ công nợ tao cũng chưa trả vội; tao nắm lấy dăm đồng ấy, để ra giêng đi lên rừng…Câu chuyện đêm hôm ấy Dần đang thầm nhắc lại, trong khi đưa đẩy cái chổi cùn trên mặt cái sân con. Bởi vì hôm nay chính là ngày bà mẹ chồng sẽ đến rước Dần đi. êm hôm qua, đợi hai đứa bé ngủ rồi, hai cha con lại thở dài, thở ngắn với nhau. Dần khóc đến quá nửa đêm, rồi thiếp đi lúc nào chẳng biết. Sáng dậy, Dần có cảm tưởng như nó mới chợp mắt đi một tý. Nó thấy người mỏi mệt. Dù vậy, nó cũng chạy ra ngoài quét thóc…Dần quét xong thì ở đằng đông, mặt trời đã nhô lên. Những tia sáng đầu tiên chọc thủng tấm màn sương, rồi xé toạc mãi ra. ánh sáng tràn đi. Trong khoảnh khắc, trở nên quang hẳn… Dần ra ao, rửa mặt. Lúc trở về nhà, nó thấy bố và hai em đã dậy rồi. Hai đứa con, mỗi đứa ôm một đùi cha ngồi lử thử, lừ thừ. ôi mi mắt trông có vẻ hơi sưng. Dần cúi mặt, bởi nó đoán rằng đêm hôm qua, cha cũng khóc. Nó vờ tìm cái chổi, tuy nó biết nhà không còn cái chổi nào nữa, ngoài cái nó vừa quét và để ngoài đầu chái…Thầy nó bảo– Hôm nay mày phải xuống chợ một tý đi, con ạ.– Mua bán gì mà đi chợ?– Mua mấy xu chè tươi, với mấy quả cau. Người ta đến, cũng phải có bát nước, miếng trầu tươm tất chứ?– Chào!… Vẽ chuyện!– Sao lại vẽ chuyện? Không có, không coi cười tủm tỉm. Thằng em lớn, tỳ một tay lên đùi cha, múa may tay kia và nhún nhảy người, giễu chị– Lêu lêu! Lêu lêu? Có người sắp được đi lấy chồng… Lêu khoặm mặt, lườm em. Người cha sợ con gái nhìn xấu hổ, củng vào đầu con trai một cái và mắng nó– Im thằng này!… ể cho người ta dặn nó. Mua độ hai xu chè…– Rầy hai xu, hàng chè nó chả bán thì sao… Dần kêu lên thế và cố cười to để cho khỏi thẹn. Người cha cũng cười và hỏi– Hai xu không bán, thì mấy xu mới bán?– Ít nhất là năm xu. Mua ít nó không có tiền trả lại.– Thì mua cả năm xu vậy. Năm xu thì nấu được mấy ấm?– Một ngàn ấm… Ông lão cả đời không đi chợ, cứ tưởng chè rẻ lắm. Quen với ngày xưa, độ một xu một ấm bây giờ năm xu, nấu đặc chỉ được một ấm là hết Dần lè lưỡi ra– Èo! Mẹ ơi!– Thật… Không có thế, cứ cổ con mà chặt? Muốn mua thì mua, chẳng mua thì đừng, chứ cái sự đắt thì ngang ngang với nhân sâm.– ắt thì cũng phải mua. Năm xu chè, với hai quả cau ngon ngon một tý.– Cau ngon phải tám, chín xu một quả.– Vị chi đi ba xu một miếng trầu?– úng thế, không kém ba xu một miếng.– Trời đất ạ!… Có đời nào như vậy? Cái thổ tả gì cũng đắt!… cho nên tao vẫn bảo Cái lúc này chẳng nên giở giang ra làm gì. Mọi đồng mọi tốn. Giá làm độ mươi lăm cỗ, chắc mất đến năm chục bạc. Miếng bùi chui qua cổ; mình ăn một bữa có no được bằng đời đâu, mà người ta phải chạy cỗ cho họ đương nhà mình thì khổ. Thà bất nhược là ta chước hết?…– Ấy thầy thì chỉ thế… Cái gì cũng chước! Thành thử ra con mình chỉ theo không.– Theo không cũng được. Mẹ mày ngày xưa cũng chỉ theo không tao đấy. Thế mà cũng ăn ở với nhau được mãi, sinh con đẻ cái, mà lại còn thương yêu nhau bằng tám những cặp vợ chồng cưới linh đình. Mẹ kiếp! Lắm đám cưới linh đình, mà rồi lại chả bỏ nhau ùn ùn ra đấy à?Dần lại cười tủm tỉm. Bởi nhắc đến vợ, thầy nó bỗng nhớ ra một điều…– Tý nữa quên! Con nhớ mua mấy nén hương… Hôm nay là ngày cưới con, cỗ bàn đã chả có thì thôi, mấy nén hương cũng không có nốt thì phải tội…Cái ý ấy – sự nhớ tưởng đến người đã khuất – khiến cả hai bố con cùng buồn bã. Mắt rơm rớm nước, thầy nó thở dài rồi bùi ngùi bảo– Biết vậy, tao cũng bảo bà ấy biện một mâm để cúng bu mày. Người sống, chẳng có thì thôi, nhưng người chết…Dần thổn thức. Nó sợ còn đứng đấy thì nó sẽ khóc òa lên mất. Nó cố bảo– “Thôi! Con đi chợ…” rồi chạy ra. Ra đến sân nó mới nghe thấy thầy nó bảo– Ừ con chiều hôm ấy, bà mẹ chồng và chồng Dần mới đến. Cả hai cùng mặc quần áo cánh. Bà mẹ khoác một cái áo nâu dài đã bạc ở trên vai. Chú rể xách một chẽ cau, chừng một chục quả. Vào đến nhà, y lúng túng không biết đặt đâu. Bà mẹ trông thấy bảo Dần– Cho bu mượn cái đĩa đi, con!Mặt Dần đã đỏ bừng. Hai đứa em nó, trông thấy, cười rúc rích. Nó lợi dụng câu sai của mẹ chồng, để chạy tót ra chái đứng. Một lúc lâu nó cũng không vào. Thầy nó phải đỡ lấy chỗ cau ở tay bà mẹ chồng, đặt lên giường thờ mẹ nó. Rồi thầy nó nói thật to– i nấu nước đi con!Không thấy con gái thưa, ông phải bảo thằng con trai lớn– Chạy ra bảo chị đun ấm ông thân hành đi lấy chìa vôi ra để têm trầu. Bà mẹ chồng có lời ngay– Thưa ông, ông đã có lòng thương đến cháu, mà xét ra, như thế này thì thật ông thương quá, thương mọi nhẽ, cái gì ông cũng châm chước đi cho cả, khiến chúng tôi cảm tạ cái bụng ông mà lại lấy làm xấu hổ về cái cách chúng tôi xử lắm. Chúng tôi xử thế này thật quả là không phải. Nhưng lạy Trời, lạy ất!… Chúng tôi cũng muốn nghĩ thế nào kia nhưng ông trời ông ấy chỉ cho nghĩ đến thế thôi, thì cũng phải rầu lòng mà chín bỏ làm mười, chứ như ông thì thật một bỏ làm mười, mà không được một cũng bỏ làm mười. Có vậy thì công việc của cháu mới xong xuôi được. Giá phải bố vợ như bố vợ nhà khác, nhất nhất cái gì cũng bắt đủ lề lối, thì nhà như nhà chúng tôi lấy gì mà lo được? ít là cháu suốt đời không có vợ. Nhưng phúc làm sao, lại gặp được ông bố vợ thương con rể như ông, thì có phải ông trời ông ấy cũng còn thương nhà chúng tôi lắm lắm không?Thôi thì bây giờ mọi sự ông đã thương cho cháu cả rồi, hôm nay tiện được ngày, tôi cũng biện cơi trầu đến kêu với ông để ông cho cháu được lễ các cụ – trước là lễ gia tiên, sau là lễ bác nhà ta, sau nữa ông lại cho cháu lễ sống ông, chẳng có tiền bạc gạo lợn, hay mâm cao cỗ đầy thì cũng phải lấy đầu làm lễ gọi là chút lòng thành của con, cháu các cụ – rồi xin phép ông để chúng tôi đưa cháu về nhà làm lại bao nhiêu lời bóng bẩy, xa xôi ấy, ông bố vợ chỉ trả lời gọn thon lỏn một câu– Vâng! Mời bà cứ ngồi chơi thư thả xơi nước, xơi trầu ông lại cất cao giọng, bảo con– Hễ được nước thì bắc lên đây, con nhé!Rồi ông ngồi lử thử. Bởi vì ông buồn lắm. Chỉ lát nữa là người ta rước Dần đi. êm hôm nay, chỉ còn mình ông với hai đứa trẻ con. Nhà sẽ vắng ngắt vắng ngơ, chẳng khác gì ngày vợ ông mới chết đi. Rồi chỉ mươi bữa, nửa tháng là ông đã phải bỏ nốt hai đứa con trai để ngược… Chao ôi! Buồn biết mấy?… Ông đờ đẫn cả người. Ông nghĩ bụng rằng giá Dần không phải về nhà người ta, thì có lẽ chẳng đời nào ông phải lên rừng; ông cứ ở nhà với ba con, bố con đùm bọc lấy nhau, bây giờ bỏ lại hai đứa bé mà đi, ông thương chúng nó quá… A thì ra ông phải đi nơi khác làm ăn, chẳng phải vì cớ gì khác mà chỉ vì Dần phải đi lấy chồng, Dần đi lấy chồng, không ai trông coi vườn đất, nhà cửa, con cái cho ông nữa… Ông buồn quá. Ông đáp lại những câu rất dài dòng của bà thông gia bằng những câu ngắn ngủn. Bà thông gia, trái lại nhiều lời lắm. Bà vui vẻ. Bà nói luôn. Bởi tài ăn nói của người ta, một đời mới có dịp dùng đến độ vài lần. Bà thì chỉ một lần thôi, bởi vì bà có mỗi một mống con trai. Lấy một con vợ cho con, có dễ đâu? Nhất là mình lại không có nhiều tiền. Công việc phải qua mấy mươi nấc, mấy mươi cầu. Chưa cưới được vợ về cho con, thì còn là đi lại mỏi chân, van ông lạy bà sái hàm răng… Công việc của bà, mười phần xong đến chín phần rồi. Còn một tý chút nữa mà thôi. Tội gì không ngọt ngào với người ta cho yên ổn cả. Người ta gả con gái, đã chẳng được gì thì cũng phải được lời nói mát lòng, mát ruột cho hả dạ…ến tối, đám cưới mới ra đi. Vẻn vẹn có sáu người, cả nhà gái nhà trai. Ông bố vợ đã tưởng không đi. Nhưng bà mẹ chồng cố mời. Vả lại nếu ông không đi, thì hai đứa bé cũng không thể đi mà Dần thì đang khóc lóc. Nếu chỉ có mình nó ra đi thì có lẽ nó cũng không chịu nốt. Ông đành kéo mấy cành rào lấp ngõ rồi đi không chịu mặc cái áo dài của bà mẹ chồng đưa, thành thử lại chính bà khoác cái áo ấy trên vai. Dần mặc những áo vải ngày thường nghĩa là một cái quần cồng cộc xẫng và đụp những miếng vá thật to, một cái áo cánh nâu bạc phếch và cũng vá nhiều chỗ lắm, một bên tay rách quá, đã xé cụt gần đến nách. Nó sụt sịt khóc, đi bên cạnh mẹ chồng. Chú rể dắt đứa em lớn của Dần. Còn thằng bé thì ông bố cõng. Cả bọn đi lủi thủi trong sương lạnh và bóng tối như một gia đình xẩm lẳng lặng dắt díu nhau đi tìm chỗ ngủ… ến nhà trai, bà mẹ chồng mời bố Dần uống nước ăn trầu. Rồi bà giết một con gà, dọn cho ba bố con ông một mâm cơm. Dần vừa thẹn vừa buồn không chịu ngồi ăn. Ba bố con lặng lẽ ăn. Người cha ăn có vài lượt cơm, rồi buông bát đĩa, ngồi xỉa răng đợi cho hai đứa con ăn. Ông thúc chúng ăn nhanh lên, rồi còn về kẻo khuya. Thằng lớn và cơm phùng mồm ra, bị nghẹn mấy lần. Khi cả hai con đã thôi cơm, ông cho chúng nó uống nước rồi đứng lên, chào bà mẹ chồng Dần để ra về. Ông dắt thằng lớn và cõng thằng bé trên lưng. Dần đứng đợi cha ở ngoài sân. Nó vẫn còn dụi mắt. Người cha ái ngại, đứng lại nhìn con một thoáng rồi âu yếm bảo– Thôi! Thầy cho em về khóc nấc lên. Hai đứa em không còn chế nhạo nữa. Thằng lớn chực khóc. Thằng bé ngây mặt ra vì không hiểu sao cả. Người cha mắng yêu con– Mẹ chúng mày!…Bà mẹ chồng thấy Dần khóc quá, chạy ra. Bố Dần vội bước đi. Dần chạy theo cha, nức nở– Thầy!… Thầy…– Mẹ mày!… nín đi cho thầy về.– Thầy đừng… đi… lên rừng!Người cha thấy lòng thổn thức và đáp liều– Ừ, thì thôi… Mẹ mày! Ngày đăng 05/03/2021, 1732 Thôi thì bây giờ mọi sự ông đã thương cho cháu cả rồi, hôm nay tiện được ngày, tôi cũng biện cơi trầu đến kêu với ông để ông cho cháu được lễ các cụ - trước là lễ gia tiên, sau là lễ b[r] 1Một đám cưới Nam Cao Dần thức dậy nhà cịn tối om om êm tháng chạp, trời lâu sáng Thật gà gáy lâu Tiếng gà gáy xơn xao Và óc Dần lưởng vưởng ý nhớ mơ hồ, giống người ta nhớ lại chốn qua giấc chiêm bao Dần chưa tỉnh hẳn ra, Dần thấy tiếng gà gáy mong manh, xa xôi vẩn lên giấc ngủ nửa mê nửa tỉnh Rồi Dần tỉnh hẳn Có lẽ tiếng gáy cộc lốc anh gà trụi chuồng gà nhà bên cạnh Con gà thời kỳ tập gáy, tiếng gáy ngắn vang động gà có sức Dần phác lại tưởng tượng hình dung lộc ngộc nó, lấc cấc vụng dại anh trai mười sáu tuổi, đôi chân cao, cổ trần ngất nghểu, mào đỏ khè nhu nhú, đuôi cụt ngủn Anh chàng hay sang nhà tãi gio, tãi rác, khiến bực lần toan chết Dần nhỏm dậy Nó sờ soạng khỏi ổ rơm thẳng ngồi Bên ngồi mịt mù sương Khí lạnh sắc dao Dần rùng hắt ln Nó thấy cần phải động đậy ngay, cần phải làm việc cho nóng người rét mà lại cịn đứng co ro tổ rét Nó mải mốt vơ lấy chổi để quét sân, quét ngõ Việc quét tước chẳng sáng qn làm, dù sân nhà có bẩn hay khơng thói quen thói quen dậy từ lúc đêm Nết chăm ấy, học năm Dần từ năm chửa mười hai Khi ấy, đầu cịn để hai trái đào Nó biết cầm vững chổi để quét nhà thổi niêu cơm con khơng sống, khơng khê Mẹ vốn nghèo từ trứng nghèo ra, nên hay liệu, hay lo Thị nghĩ rằng Con lớn rồi, phải uốn nắn nhà vườn ít, ruộng khơng, cửi vải khơng, nghĩa cơng việc chẳng có gì; nhà chơi; để mặc lổng chạy ngồi đường, đánh chắt, đánh ơ, hư thân; chi cho ăn với người ta, để người ta bắt cất nhắc việc nọ, việc cho quen tay; có việc làm biết việc mà làm, nhông nhổng chơi quen, đến lúc phải làm tất gờ guộng chân tay, chẳng đánh đổ đánh vỡ kia, thứ gái mà cầm đến gầu tát làm sao, đưa cho đám mạ cấy nào, bảo ngồi lên khung cửi nhắc lấy thoi lúng ta lúng túng, thứ gái đáng cho hùm ăn thịt Thị định cho Dần để học cho quen công việc cửi vải, ruộng vườn, sau độ thân lợi xa xơi Nhưng lại cịn lợi nhãn tiền nhà đỡ miệng ăn Nếu bớt ngày vài lẻ gạo, em Dần no Rồi có đồng cơng hay Mà chẳng năm người ta thí bỏ cho quần, áo Bố mẹ, chẳng nhờ chẳng cịn phải lo lắng vào thân 2vào nhà bà chánh, cố nhiên Dần chịu được, Dần sung sướng khác Con người ta, có cơm vào có da, có thịt Chẳng lâu đâu Người mẹ nghĩ mừng Thị vài, ba tháng sau, Dần ngày rỗi rãi chơi với em, nhà ngạc nhiên thấy béo cun cút Mà trắng, mà đẹp, mà lành lặn, phết cô gái lắm! Mơ ước hão! Bởi lâu nay, Dần có thật, gầy que Nó khóc hu hu Nó địi nhà với em, muốn cho ăn cho, muốn bắt làm bắt, đừng bắt cho nhà bà chánh Cơm nhà giàu khó nuốt ăn họ mà khơng làm lợi cho họ họ làm phải mửa mà giả họ Dần chân yếu tay mềm Nó nhịn đói mà cửa, nhà cịn Mẹ Dần định khơng nghe Thương để bụng Nng giết Trẻ đứa chả thích nhà với bố, với mẹ để chẳng người động đến thân? i cho nhà người ta, ăn cơm người ta, lấy cơng người ta, cố nhiên phải làm cho đáng cơm, đáng công người ta Làm khơng người ta thiệt người ta xót Người ta xót người ta phải nói Nói, nghe chớ, khơng nghe người ta phải chửi, phải đánh Người ta đánh chửi cho phúc nhà đấy, khơng đánh, khơng chửi, có nên thân người được? Thị bảo Dần "Mày có hư người ta đánh; đánh đánh tao không thương chút nào; mày muốn sống, nhà bà chánh mà ở, khơng đâu mặc kệ! Tao khơng chứa, tao khơng lấy ni mày " Hỡi ôi! Người mẹ đáng thương Dần chết đến hôm năm Nghĩ đến mẹ lúc nào, Dần ngậm ngùi Bởi bà nói thế, bà chẳng nghĩ đâu Khi cố làm mặt hắt hủi Dần chịu rồi, bà ơm mặt khóc hu hu Bà bảo chồng rằng "Nghĩ đến lúc thương đứt ruột Nhưng biết làm sao? Trời bắt tội nghèo Nó nhà ăn chẳng bữa no ã đành ăn không no, cịn sướng nhà bà chánh, ăn no Nhưng liệu có ni suốt đời khơng? Rồi vài ba tuổi nữa, có thương đến nó, xin cho nhà người ta, đừng gả hay sao? Về nhà chồng mà thổi cơm khơng chín, qt nhà chẳng nên liệu người ta có khỏi đào ơng, bới cha khơng? Vả lại đời cịn dài Khơng bắt ép mình, ép xác cho quen, khổ vào thân Mình nghĩ đến nhiều có phải bắt để hịng lợi năm vài đồng bạc công đâu?" Bố Dần chẳng nói Ơng thở dài Nhưng ơng ngơ ngẩn hàng ngày, hàng buổi nhớ Về sau, em Dần lại kể với Dần thế, nên Dần biết Dần không muốn làm khổ cha mẹ nữa, nên khổ đến chết đành cắn mà chịu, khơng dám khóc lóc địi Lâu dần quen Cái khổ thơi Nhưng người ta định chịu, khổ mà khơng chịu Dần cho nhà bà chánh Liễu hai năm Nó nhà từ dạo đầu giêng Vụ mùa năm ngoái, mẹ Dần tả cơn, lại không chịu kiêng khem, làm; mưa nắng nhiễm vào người - mà sức người vừa ốm xong bao nhiêu? - Thị phải lại trận kịch liệt chết Thành thử nhà cịn bố, đàn ơng, với hai đứa trẻ con, vắt gỉ mũi chưa sạch chúng chưa biết làm Hai đứa áp với Dần, giá trời chúng nên người đứa thổi nồi cơm, đứa quét nhà; năm xưa, hai đứa lên đậu cách có vài ngày, chết, cách có vài ngày Bố Dần, cố đợi hết năm, đến nói với bà chánh Liễu xin cho gái Dần nhà coi sóc em, chăm sào vườn bòn bán, nhặt nhạnh bố làm Bốn bố lịu nhịu nuôi Con nhà nghèo thường sớm biết, sớm khôn Dần mười lăm mà quán xuyến việc nhà, biết suy tính, biết liệu lo, chẳng người nội trợ sành sỏi 3hạt muối sinh nốt mua vài xu chẳng hàng chịu bán ồng tiền thành rẻ q Cơng làm có cao hơn, chẳng thấm vào đâu Trước kia, người làm ngày hào rưỡi gần đủ nhà ăn; ngày ba hào, tiền gấp hai, đem đong gạo chưa góc ngày xưa, người ăn hết Ngày làm vậy, cịn ngày nghỉ có phải ngày có người th đâu? ã lại cịn bão, lại lụt, lụt chán, đến vụ chiêm lại giở trị đại hạn Rồi nhà giàu, chúng khơng thể chơn bạc giấy, định để thóc mọc mầm nhà không chịu bán Gạo ngày giá Khơng biết làm tiền mà đong? Một đêm, sau than thở với hết trống canh rồi, bố Dần thở dài bảo rằng - Cơ cực này, cịn nhà, đến chết đói lũ mà thơi Bây mà cịn thế, đến tháng hai, tháng ba cịn khổ đến đâu? Bố có thân phải liệu dần C ũng chẳng cịn ngày mà Tết, thơi ta cố mà chịu qua giêng tính - Thầy bảo tính nào? Nhà có cấp làm thuê Thời vụ lại hết Qua giêng, mười ngày nghỉ, chưa có ngày có việc - Ấy lại cần phải tính Nếu có việc cịn phải lo nữa? Chẳng cơm cháo, miễn khơng chết lả Nhưng khơng có việc! Cho nên tao định lên rừng chuyến - Eo ơi! - Việc mà "eo ôi?" Bây người ta chợ Nghe nói làm ăn cịn dễ Làng ta, cánh nhà ông trương Huấn đấy, họ tất anh em, mà anh có tiền - Tiền rừng, bạc bể chả dễ nuốt đâu Vơ phúc mà ngã nước chuyến lại được! - Thì đến chết cùng, gì? Cịn ngồi nhà mà chết đói Thế mày bảo khơng liều thân thế, cịn xoay xấp để kiếm tiền nữa, nào? ồ mà thật Dần chẳng biết đáp Nó đành Câu chuyện ngắt vài phút Trong ấy, hai nghĩ ngợi Dần hỏi - Cả chúng à? - Không Tao trước, xem Dần vội kêu lên - Chịu thôi! Chúng chả dám nhà đâu êm hơm có ba đứa trẻ ranh! Nó sợ có nắm gạo hay củ ráy, củ khoai khơng giữ mà ăn Nhưng thầy bảo - Tao liệu chỗ Vườn đất với em, tao nhờ Lữ trơng nom Bịn bán chả đủ cho hai đứa chúng ăn Mà khơng đủ tao đến Cịn nó? Chắc thầy lại định cho cho nhà bà chánh Liễu hay nhà khác "Thì được! " Dần nghĩ Cái thân nó, có cần gì? Nhưng nghĩ đến cảnh nhà tan tác mà buồn Rồi bố nơi, nẻo, chị em đứa nhờ vả người Nó nói lời để can cha, cha bảo - Cịn mày tao cho người ta cưới Chuyện cưới xin khiến Dần thèn thẹn Thành thử lại khơng tìm câu để nói Vẫn người bố nói - Thơi trước sau lần Có rùi gắng chẳng rùi gắng Mắc người ta xin cưới lần Tao khất hết tang bu mày đã; người ta định xin lo trước Chết gái người ta cưới rồi nhà người ta neo người; khơng cưới mày đứa sai vặt khơng có Vả lại chỗ người ta với mình, khơng lẽ nào? Người ta ăn phải phải ăn phải, thấy người ta nói mãi, tao nể 4- Nể! Nể gì! Thầy bảo rằng mẹ chết rồi, hai em cịn dại, có lớn tí phải nhà để thổi cơm, nấu nước - Thì tao bảo người ta Nhưng người ta không chịu - Không chịu khơng chịu nào? Quyền cịn - Thì quyền cịn mình? Cho nên người ta có dám bắt đâu? Người ta cố nài Người ta nói khó với Tao thề với mày hai ba lần bà khơng khóc với tao, tao chết! Rồi bà lạy Bà bảo Thế này, ông ạ ông khổ, cịn khổ ơng, thầy cháu chết đi, tơi có cháu trai, ơng cố thương tơi " Như tao cịn biết từ chối người ta cho tiện? Rồi thầy Dần nói nhỏ 5Ai cười đến hạng nhà chúng ta? Còn tiền nong chẳng nên xin thêm đồng phải hồi mẹ cháu mất, cất lấy hai chục đồng bạc bà, phải nghĩ, phương ngơn dạy rằng giàu bán chó, khó bán con; tơi cịn đồng cơng, đồng nợ, tất độ mười đồng, kể bắt bà trả không dám bắt, xin thêm dăm đồng để trang trải chỗ vay mượn để lo cho bu cháu, hồi bu cháu Như tiền cháu, cháu bỏ để trả nghĩa cho bu cháu Tơi khơng dám tơ hào vào tao nói dối bà thế, công nợ tao chưa trả vội; tao nắm lấy dăm đồng ấy, để giêng lên rừng Câu chuyện đêm hôm Dần thầm nhắc lại, đưa đẩy chổi cùn mặt sân Bởi hơm ngày bà mẹ chồng đến rước Dần êm hôm qua, đợi hai đứa bé ngủ rồi, hai cha lại thở dài, thở ngắn với Dần khóc đến nửa đêm, thiếp lúc chẳng biết Sáng dậy, Dần có cảm tưởng chợp mắt tý Nó thấy người mỏi mệt Dù vậy, chạy ngồi qt thóc Dần qt xong đằng đơng, mặt trời nhô lên Những tia sáng chọc thủng sương, xé toạc ánh sáng tràn Trong khoảnh khắc, trở nên quang hẳn Dần ao, rửa mặt Lúc trở nhà, thấy bố hai em dậy Hai đứa con, đứa ôm đùi cha Người cha ngồi lử thử, lừ thừ ôi mi mắt trông sưng Dần cúi mặt, đốn đêm hơm qua, cha khóc Nó vờ tìm chổi, biết nhà khơng cịn chổi nữa, ngồi vừa qt để ngồi đầu chái Thầy bảo - Hơm mày phải xuống chợ tý đi, - Mua bán mà chợ? - Mua xu chè tươi, với cau Người ta đến, phải có bát nước, miếng trầu tươm tất chứ? - Chào! Vẽ chuyện! - Sao lại vẽ chuyện? Khơng có, khơng coi Dần cười tủm tỉm Thằng em lớn, tỳ tay lên đùi cha, múa may tay nhún nhảy người, giễu chị - Lêu lêu! Lêu lêu? Có người lấy chồng Lêu Dần khoặm mặt, lườm em Người cha sợ gái nhìn xấu hổ, củng vào đầu trai mắng nó - Im thằng này! ể cho người ta dặn Mua độ hai xu chè - Rầy hai xu, hàng chè chả bán Dần kêu lên cố cười to khỏi thẹn Người cha cười hỏi - Hai xu khơng bán, xu bán? - năm xu Mua khơng có tiền trả lại - Thì mua năm xu Năm xu nấu ấm? - Một ngàn ấm Ông lão đời không chợ, tưởng chè rẻ Quen với ngày xưa, độ xu ấm năm xu, nấu đặc ấm hết xoắn Thầy Dần lè lưỡi ra - Èo! Mẹ ơi! - Thật Khơng có thế, cổ mà chặt? Muốn mua mua, chẳng mua đừng, đắt ngang ngang với nhân sâm - ắt phải mua Năm xu chè, với hai cau ngon ngon tý - Cau ngon phải tám, chín xu - Vị chi ba xu miếng trầu? 6- Trời đất ạ! Có đời vậy? Cái thổ tả đắt! tao bảo Cái lúc chẳng nên giở giang làm Mọi đồng tốn Giá làm độ mươi lăm cỗ, đến năm chục bạc Miếng bùi chui qua cổ; ăn bữa có no đời đâu, mà người ta phải chạy cỗ cho họ đương nhà khổ Thà ta chước hết? - Ấy thầy Cái chước! Thành thử theo khơng - Theo khơng Mẹ mày theo không tao Thế mà ăn với mãi, sinh đẻ cái, mà lại thương yêu tám cặp vợ chồng cưới linh đình Mẹ kiếp! Lắm đám cưới linh đình, mà lại chả bỏ ùn ùn à? Dần lại cười tủm tỉm Bởi nhắc đến vợ, thầy nhớ điều - Tý quên! Con nhớ mua nén hương Hôm ngày cưới con, cỗ bàn chả có thơi, nén hương khơng có nốt phải tội Cái ý - nhớ tưởng đến người khuất - khiến hai bố buồn bã Mắt rơm rớm nước, thầy thở dài bùi ngùi bảo - Biết vậy, tao bảo bà biện mâm để cúng bu mày Người sống, chẳng có thơi, người chết Dần thổn thức Nó sợ cịn đứng khóc ịa lên Nó cố bảo - "Thôi! Con chợ " chạy Ra đến sân nghe thấy thầy bảo - Ừ Xế chiều hôm ấy, bà mẹ chồng chồng Dần đến Cả hai mặc quần áo cánh Bà mẹ khoác áo nâu dài bạc vai Chú rể xách chẽ cau, chừng chục Vào đến nhà, y lúng túng đặt đâu Bà mẹ trông thấy bảo Dần - Cho bu mượn đĩa đi, con! Mặt Dần đỏ bừng Hai đứa em nó, trơng thấy, cười rúc Nó lợi dụng câu sai mẹ chồng, để chạy tót chái đứng Một lúc lâu khơng vào Thầy phải đỡ lấy chỗ cau tay bà mẹ chồng, đặt lên giường thờ mẹ Rồi thầy nói thật to - i nấu nước con! Không thấy gái thưa, ông phải bảo thằng trai lớn - Chạy bảo chị đun ấm nước Rồi ơng thân hành lấy chìa vơi để têm trầu Bà mẹ chồng có lời ngay - Thưa ơng, ơng có lịng thương đến cháu, mà xét ra, thật ơng thương q, thương nhẽ, ơng châm chước cho cả, khiến cảm tạ bụng ông mà lại lấy làm xấu hổ cách xử Chúng xử thật Nhưng lạy Trời, lạy ất! Chúng muốn nghĩ ông trời ông cho nghĩ đến thôi, phải rầu lịng mà chín bỏ làm mười, ông thật bỏ làm mười, mà không bỏ làm mười Có cơng việc cháu xong xuôi Giá phải bố vợ bố vợ nhà khác, nhất bắt đủ lề lối, nhà nhà chúng tơi lấy mà lo được? cháu suốt đời khơng có vợ Nhưng phúc làm sao, lại gặp ơng bố vợ thương rể ơng, có phải ơng trời ơng cịn thương nhà chúng tơi lắm khơng? Thơi ông thương cho cháu rồi, hôm tiện ngày, biện cơi trầu đến kêu với ông để ông cho cháu lễ cụ - trước lễ gia tiên, sau lễ bác nhà ta, sau ông lại cho cháu lễ sống ông, chẳng có tiền bạc gạo lợn, hay mâm cao cỗ đầy phải lấy đầu làm lễ gọi chút lòng thành con, cháu cụ - xin phép ông để đưa cháu nhà làm ăn áp lại lời bóng bẩy, xa xôi ấy, ông bố vợ trả lời gọn thon lỏn câu - Vâng! Mời bà ngồi chơi thư thả xơi nước, xơi trầu 7- Hễ nước bắc lên đây, nhé! Rồi ông ngồi lử thử Bởi ơng buồn Chỉ lát người ta rước Dần êm hơm nay, cịn ơng với hai đứa trẻ Nhà vắng ngắt vắng ngơ, chẳng khác ngày vợ ơng chết Rồi mươi bữa, nửa tháng ông phải bỏ nốt hai đứa trai để ngược Chao ôi! Buồn biết mấy? Ông đờ đẫn người Ông nghĩ bụng rằng giá Dần nhà người ta, có lẽ chẳng đời ơng phải lên rừng; ông nhà với ba con, bố đùm bọc lấy nhau, bỏ lại hai đứa bé mà đi, ơng thương chúng q A ơng phải nơi khác làm ăn, cớ khác mà Dần phải lấy chồng, Dần lấy chồng, không trông coi vườn đất, nhà cửa, cho ông Ông buồn Ông đáp lại câu dài dịng bà thơng gia câu ngắn ngủn Bà thông gia, trái lại nhiều lời Bà vui vẻ Bà nói ln Bởi tài ăn nói người ta, đời có dịp dùng đến độ vài lần Bà lần thơi, bà có mống trai Lấy vợ cho con, đâu? Nhất lại khơng có nhiều tiền Cơng việc phải qua mươi nấc, mươi cầu Chưa cưới vợ cho con, cịn lại mỏi chân, van ông lạy bà sái hàm Công việc bà, mười phần xong đến chín phần Cịn tý chút mà thơi Tội khơng ngào với người ta cho yên ổn Người ta gả gái, chẳng phải lời nói mát lịng, mát ruột cho ến tối, đám cưới Vẻn vẹn có sáu người, nhà gái nhà trai Ông bố vợ tưởng không Nhưng bà mẹ chồng cố mời Vả lại ơng khơng đi, hai đứa bé khơng thể mà Dần khóc lóc Nếu có có lẽ khơng chịu nốt Ơng đành kéo cành rào lấp ngõ Dần không chịu mặc áo dài bà mẹ chồng đưa, lại bà khốc áo vai Dần mặc áo vải ngày thường nghĩa quần cồng cộc xẫng đụp miếng vá thật to, áo cánh nâu bạc phếch vá nhiều chỗ lắm, bên tay rách quá, xé cụt gần đến nách Nó sụt sịt khóc, bên cạnh mẹ chồng Chú rể dắt đứa em lớn Dần Cịn thằng bé ơng bố cõng Cả bọn sương lạnh bóng tối gia đình xẩm dắt díu tìm chỗ ngủ ến nhà trai, bà mẹ chồng mời bố Dần uống nước ăn trầu Rồi bà giết gà, dọn cho ba bố ông mâm cơm Dần vừa thẹn vừa buồn không chịu ngồi ăn Ba bố lặng lẽ ăn Người cha ăn có vài lượt cơm, bng bát đĩa, ngồi xỉa đợi cho hai đứa ăn Ông thúc chúng ăn nhanh lên, kẻo khuya Thằng lớn cơm phùng mồm ra, bị nghẹn lần Khi hai cơm, ông cho chúng uống nước đứng lên, chào bà mẹ chồng Dần để Ông dắt thằng lớn cõng thằng bé lưng Dần đứng đợi cha ngồi sân Nó cịn dụi mắt Người cha ngại, đứng lại nhìn thống âu yếm bảo - Thôi! Thầy cho em Dần khóc nấc lên Hai đứa em khơng cịn chế nhạo Thằng lớn chực khóc Thằng bé ngây mặt khơng hiểu Người cha mắng yêu con - Mẹ chúng mày! Bà mẹ chồng thấy Dần khóc quá, chạy Bố Dần vội bước Dần chạy theo cha, nức nở - Thầy! Thầy - Mẹ mày! nín cho thầy - Thầy đừng lên rừng! Người cha thấy lòng thổn thức đáp liều - Ừ, thơi Mẹ mày! 8 - Xem thêm -Xem thêm Truyện ngắn Một Đám cưới - Nam Cao, Tuyển tập Bộ đề Đọc hiểu Một đám cưới hay nhất thi THPT Quốc gia. Trả lời các câu hỏi Đọc hiểu Một đám cưới chi tiết nhất. Đề Đọc hiểu Một đám cưới Cảm nhận của anh/chị về cuộc đời, số phận và vẻ đẹp nhân cách của những người dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám qua văn bản sau đây Xế chiều hôm ấy, bà mẹ chồng và chồng Dần đến. Cả hai cùng mặc quần áo cánh. Bà mẹ khoác một cái áo nâu dài đã bạc ở trên vai. Chú rể xách một chẽ cau, chừng một chục quả. Vào đến nhà, y lúng túng không biết đặt đâu. Bà mẹ trông thấy bảo Dần – Cho bu mượn cái đĩa đi, con! Mặt Dần đã đỏ bừng. Hai đứa em nó, trông thấy, cười rúc rích. Nó lợi dụng câu sai của mẹ chồng, để chạy tót ra chái đứng. Một lúc lâu nó cũng không vào. Thầy nó phải đỡ lấy chẽ cau ở tay bà mẹ chồng, đặt lên giường thờ mẹ nó. Rồi thầy nó nói thật to – Đi nấu nước đi con! Không thấy con gái thưa, ông phải bảo thằng con trai lớn – Chạy ra bảo chị đun ấm nước. Rồi ông thân hành đi lấy chìa vôi ra để têm trầu. Bà mẹ chồng có lời ngay – Thưa ông, ông đã có lòng thương đến cháu, mà xét ra, như thế này thì thật ông thương quá, thương mọi nhẽ, cái gì ông cũng châm chước đi cho cả, khiến chúng tôi cảm tạ cái bụng ông mà lại lấy làm xấu hổ về cái cách chúng tôi xử lắm. Chúng tôi xử thế này thật quả là không phải. Nhưng lạy Trời, lạy Đất!… Chúng tôi cũng muốn nghĩ thế nào kia nhưng ông trời ông ấy chỉ cho nghĩ đến thế thôi, thì cũng phải rầu lòng mà chín bỏ làm mười, chứ như ông thì thật một bỏ làm mười, mà không được một cũng bỏ làm mười. Có vậy thì công việc của cháu mới xong xuôi được. Giá phải bố vợ như bố vợ nhà khác, nhất nhất cái gì cũng bắt đủ lề lối, thì nhà như chúng tôi lấy gì mà lo được? Ít là cháu suốt đời không có vợ. Nhưng phúc làm sao, lại gặp được ông bố vợ thương con rể như ông, thì có phải ông trời ông ấy cũng còn thương nhà chúng tôi lắm lắm không? Thôi thì bây giờ mọi sự ông đã thương cho cháu cả rồi, hôm nay tiện được ngày, tôi cũng biện cơi trầu đến kêu với ông để ông cho cháu được lễ các cụ – trước là lễ gia tiên, sau là lễ bác nhà ta, sau nữa ông lại cho cháu lễ sống ông, chẳng có tiền bạc gạo lợn, hay mâm cao cỗ đầy thì cũng phải lấy đầu làm lễ gọi là chút lòng thành của con, cháu các cụ – rồi xin phép ông để chúng tôi đưa cháu về nhà làm ăn. Đáp lại bao nhiêu lời bóng bẩy, xa xôi ấy, ông bố vợ chỉ trả lời gọn thon lỏn một câu – Vâng! Mời bà cứ ngồi chơi thư thả xơi nước, xơi trầu đã. Rồi ông lại cất cao giọng, bảo con – Hễ được nước thì bắc lên đây, con nhé! Rồi ông ngồi lử thử. Bởi vì ông buồn lắm. Chỉ lát nữa là người ta rước Dần đi. Đêm hôm nay, chỉ còn mình ông với hai đứa trẻ con. Nhà sẽ vắng ngắt vắng ngơ, chẳng khác gì ngày vợ ông mới chết đi. Rồi chỉ mươi bữa, nửa tháng là ông phải bỏ nốt hai đứa con trai để ngược… Chao ôi! Buồn biết mấy?… Ông đờ đẫn cả người. Ông nghĩ bụng rằng giá Dần không phải về nhà người ta, thì có lẽ chẳng đời nào ông phải lên rừng; ông cứ ở nhà với ba con, bố con đùm bọc lấy nhau, bây giờ bỏ lại hai đứa bé mà đi, ông thương chúng nó quá… À, thì ra ông phải đi nơi khác làm ăn, chẳng phải vì cớ gì khác mà chỉ vì Dần phải đi lấy chồng, Dần đi lấy chồng, không ai trông coi vườn đất, nhà cửa, con cái cho ông nữa… Ông buồn quá. Ông đáp lại những câu rất dài dòng của bà thông gia bằng những câu ngắn ngủn. Bà thông gia, trái lại nhiều lời lắm. Bà vui vẻ. Bà nói luôn. Bởi tài ăn nói của người ta, một đời mới có dịp dùng đến độ vài lần. Bà thì chỉ một lần thôi, bởi vì bà có mỗi một mống con trai. Lấy một con vợ cho con, có dễ đâu? Nhất là mình lại không có nhiều tiền. Công việc phải qua mấy mươi nấc, mấy mươi cầu. Chưa cưới được vợ về cho con, thì còn là đi lại mỏi chân, van ông lạy bà sái hàm răng… Công việc của bà, mười phần xong đến chín phần rồi. Còn một tí chút nữa mà thôi. Tội gì không ngọt ngào với người ta cho yên ổn cả? Người ta gả con gái, đã chẳng được gì thì cũng phải được lời nói mát lòng, mát ruột cho hả dạ… Đến tối, đám cưới mới ra đi. Vẻn vẹn có sáu người, cả nhà gái nhà trai. Ông bố vợ đã tưởng không đi. Nhưng bà mẹ chồng cố mời. Vả lại nếu ông không đi, thì hai đứa bé cũng không thể đi mà Dần thì đang khóc lóc. Nếu chỉ có mình nó ra đi thì có lẽ nó cũng không chịu nốt. Ông đành kéo mấy cành rào lấp ngõ rồi đi vậy. Dần không chịu mặc cái áo dài của bà mẹ chồng đưa, thành thử lại chính bà khoác cái áo ấy trên vai. Dần mặc những áo vải ngày thường nghĩa là một cái quần sồng cộc xẫng và đụp những miếng vá thật to, một cái áo cánh nâu bạc phếch và cũng vá nhiều chỗ lắm, một bên tay rách quá, đã xé cụt gần đến nách. Nó sụt sịt khóc, đi bên cạnh mẹ chồng. Chú rể dắt đứa em lớn của Dần. Còn thằng bé thì ông bố cõng. Cả bọn đi lủi thủi trong sương lạnh và bóng tối như một gia đình xẩm lẳng lặng dắt díu nhau đi tìm chỗ ngủ… Trích Một đám cưới, Nam Cao, Văn học 11, Tập một, NXB Giáo dục, 2000, Lời giải Trên cơ sở hiểu biết về các tác giả Nam Cao tác phẩm Một đám cưới, thí sinh có thể cảm nhận về cuộc đời, số phận và vẻ đẹp nhân cách của những người nông dân trong đoạn trích theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục. Dưới đây là một số gợi ý * Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, vấn đề cần nghị luận – Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại. – Một đám cưới Nam Cao là áng văn chân thực lột tả thân phận rẻ rúng của người nông dân Việt Nam trong xã hội thực dân nửa phong kiến. – Đoạn trích khắc họa đậm nét cuộc đời, số phận cũng như vẻ đẹp nhân cách của người nông dân trước Cách mạng tháng Tám. * Nêu cảm nhận về cuộc đời, số phận và vẻ đẹp nhân cách của những người dân nghèo trước Cách mạng được thể hiện thông qua văn bản – Các nhân vật được xây dựng trong truyện ngắn có một cuộc đời, số phận nghèo đói, tủi cực + Bố con Dần là những người nông dân nghèo, dù có nhà, có đất nhưng cuộc sống quá đỗi túng đói. + Cảnh đời cơ cực được tô đậm trong tình huống éo le đám cưới giữa ngày đói. Bởi đói nên đám cưới của Dần chỉ qua loa, sơ sài với chẽ cau cúng tổ tiên, cúng mẹ. Cảnh đưa dâu cũng ám ảnh lòng người Cả bọn đi lủi thủi trong sương lạnh và bóng tối như một gia đình xẩm lẳng lặng dắt díu nhau đi tìm chỗ ngủ… Cặp dâu – rể trong ngày trọng đại nhất cuộc đời không có pháo nổ rượu hồng, không cỗ bàn linh đình, không người đưa rước hân hoan. Các mẹ cha thì chỉ ngậm ngùi mênh mang một nỗi thương con khôn xiết… – Đoạn truyện tuy vẽ lên những cảnh tượng thảm đạm, tăm tối nhưng thực sự vẫn ấm áp bởi tình người chan chứa. Ông bố, bà mẹ nào trong nỗi xót xa cũng thương con hết mực. Lòng yêu thương của bố Dần, của bà mẹ chồng Dần dành cho các con của mình đã xua vợi phần nào nỗi tê tái trong lòng mỗi đứa con, nỗi xót xa trong lòng độc giả. Thí sinh phân tích diễn biến tâm trạng của ông bố Dần để thấy được lòng nhân hậu, bao dung, vị tha của nhân vật. * Nhận xét, đánh giá – Thông qua việc phản ánh cuộc đời, số phận tăm tối, cực nhục và vẻ đẹp nhân cách của những người dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, nhà văn Nam Cao đã mang đến mỗi tác phẩm đồng thời giá trị hiện thực và giá trị nhân bản. Người đọc cảm nhận được nhãn quan hiện thực sắc bén cũng như tấm lòng nhân đạo sâu sắc trong nghệ sĩ. – Để khắc họa thành công hình tượng người lao động nghèo trước Cách mạng, nhà văn đã dụng tâm, và dụng công, đã thấu hiểu, cảm thông, sẻ chia với các nhân vật và vô cùng tinh tế khi miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật hay lựa chọn cách kể chuyện, ngôn ngữ, giọng điệu… – Thông qua đoạn truyện, người đọc hôm nay có thể hình dung rõ nét về cuộc đời, số phận, về nhân cách con người Việt Nam trước đây, từ đó đồng cảm, yêu thương họ và biết nâng niu, trân trọng hơn sự sống ngày hôm nay. Đăng bởi THPT Trịnh Hoài Đức Chuyên mục Lớp 12, Ngữ Văn 12

một đám cưới nam cao